Parodontitis is een ontsteking van de weefsels rondom de tanden en kiezen. De ontsteking begint meestal aan de tandvleesrand, maar kan zich verder uitbreiden naar het steunweefsel en kaakbot rondom de tanden.
Het lastige aan parodontitis is dat het lange tijd weinig of geen pijn kan veroorzaken. Daardoor kan de aandoening aanwezig zijn zonder dat u zelf direct merkt hoe ernstig deze is.
Bloedend tandvlees, terugtrekkend tandvlees, een slechte adem of tanden die losser gaan staan kunnen signalen zijn. Maar parodontitis kan alleen door tandheelkundig onderzoek betrouwbaar worden vastgesteld.
In dit artikel leggen we uit wat parodontitis is, hoe het ontstaat en welke signalen reden zijn om uw tandvlees te laten controleren.
Wat is parodontitis?
Gezond tandvlees sluit rondom de tanden en kiezen aan. Wanneer tandplak zich langs de tandvleesrand ophoopt, kan het tandvlees ontstoken raken. Dit noemen we gingivitis.
Bij gingivitis is de ontsteking beperkt tot het tandvlees. Wanneer de ontsteking zich verder uitbreidt en het steunweefsel rondom de tanden en kiezen wordt aangetast, spreken we van parodontitis.
Hierbij kan het kaakbot rondom de tanden geleidelijk verloren gaan.
Dat verschil is belangrijk: gingivitis kan doorgaans herstellen wanneer de ontsteking goed wordt aangepakt. Bot en steunweefsel dat door parodontitis verloren is gegaan, groeit meestal niet vanzelf volledig terug.
Het doel van behandeling is daarom vooral om de ontsteking onder controle te krijgen en verdere schade zoveel mogelijk te voorkomen.
Hoe ontstaat parodontitis?
Tandplak bestaat uit een laag bacteriën die zich voortdurend op de tanden vormt. Wanneer tandplak onvoldoende wordt verwijderd, kan het tandvlees ontstoken raken.
Tandplak die langere tijd aanwezig blijft, kan bovendien verkalken tot tandsteen. Tandsteen heeft een ruw oppervlak waarop nieuwe tandplak gemakkelijk kan blijven zitten en kan niet met een gewone tandenborstel worden weggepoetst.
Bij parodontitis raakt de verbinding tussen tand en omliggend steunweefsel beschadigd. Hierdoor kunnen de ruimtes tussen tand en tandvlees dieper worden. Deze verdiepte ruimtes worden pockets genoemd.
In deze pockets kunnen bacteriën zich ophopen en wordt het steeds moeilijker om het gebied zelf goed schoon te houden.
Wat is een pocket?
Rondom iedere tand bevindt zich een kleine ruimte tussen de tand en het tandvlees. De tandarts of mondhygiënist kan deze ruimte voorzichtig meten met een speciaal meetinstrument.
Wanneer het tandvlees ontstoken is en het steunweefsel wordt aangetast, kan deze ruimte dieper worden.
Zo’n verdiepte ruimte noemen we een pocket.
De diepte van deze pockets, het bloeden van het tandvlees en andere bevindingen helpen om de conditie van het tandvlees te beoordelen.
Hoe herken je parodontitis?
Parodontitis veroorzaakt niet bij iedereen dezelfde klachten. Bovendien kan de aandoening aanwezig zijn zonder duidelijke pijn.
Mogelijke signalen zijn:
- tandvlees dat regelmatig bloedt;
- rood of gezwollen tandvlees;
- terugtrekkend tandvlees;
- tanden die langer lijken te worden;
- een aanhoudende slechte adem of vieze smaak;
- gevoeligheid rondom tanden en kiezen;
- veranderingen in de stand van tanden;
- tanden of kiezen die losser gaan staan.
Niet ieder van deze verschijnselen betekent automatisch dat u parodontitis heeft. Bloedend tandvlees kan bijvoorbeeld ook voorkomen bij gingivitis.
Daarom is onderzoek nodig om vast te stellen wat er precies aan de hand is.
Doet parodontitis pijn?
Vaak niet.
Dat is een van de redenen waarom parodontitis soms pas relatief laat wordt ontdekt. Een gaatje of ontstoken tandzenuw kan duidelijke pijn veroorzaken, terwijl een tandvleesontsteking veel geleidelijker kan verlopen.
Wacht daarom niet uitsluitend op pijn voordat u uw tandvlees laat controleren.
Regelmatige controle is juist bedoeld om problemen te ontdekken voordat u er zelf ernstige klachten van krijgt.
Wie heeft meer kans op parodontitis?
Niet iedereen met tandplak ontwikkelt parodontitis in dezelfde mate. Verschillende factoren kunnen invloed hebben op het ontstaan en verloop van de aandoening.
Roken is bijvoorbeeld een belangrijke risicofactor. Ook bepaalde algemene aandoeningen, waaronder diabetes, kunnen samenhangen met een verhoogd risico of een ongunstiger verloop, vooral wanneer deze niet goed onder controle zijn.
Daarnaast spelen onder andere mondhygiëne, erfelijke gevoeligheid en de individuele reactie van het lichaam op bacteriën een rol.
Het risico verschilt dus per persoon.
Waarom kan roken parodontitis moeilijker herkenbaar maken?
Roken verhoogt niet alleen het risico op tandvleesproblemen, maar kan ook bepaalde waarschuwingssignalen minder duidelijk maken.
Bij rokers kan ontstoken tandvlees bijvoorbeeld minder gemakkelijk bloeden. Daardoor kan iemand ten onrechte denken dat het tandvlees gezond is.
Het ontbreken van bloedend tandvlees betekent bij een roker dus niet automatisch dat er geen tandvleesontsteking aanwezig is.
Hoe stelt de tandarts of mondhygiënist parodontitis vast?
Om de gezondheid van het tandvlees te beoordelen, wordt onder andere gekeken naar het tandvlees rondom de tanden en kiezen.
Met een dun meetinstrument kunnen de ruimtes tussen tand en tandvlees worden gemeten. Daarbij wordt onder andere gekeken naar de pocketdiepte en of het tandvlees tijdens het meten bloedt.
Wanneer daar aanleiding voor is, kunnen aanvullende metingen en röntgenfoto’s nodig zijn om bijvoorbeeld het botniveau rondom de tanden te beoordelen.
Op basis van het totale onderzoek kan worden vastgesteld of er sprake is van gingivitis, parodontitis of een andere situatie.
Wat gebeurt er als parodontitis niet wordt behandeld?
Wanneer actieve parodontitis blijft voortbestaan, kan steeds meer steunweefsel rondom tanden en kiezen verloren gaan.
Daardoor kunnen tanden uiteindelijk losser komen te staan, van positie veranderen of in ernstige situaties verloren gaan.
Hoe snel dit gebeurt verschilt sterk per persoon. Parodontitis is dus niet bij iedereen even ernstig en verloopt ook niet altijd met dezelfde snelheid.
Juist daarom zijn tijdige diagnose, behandeling en controle belangrijk.
Hoe wordt parodontitis behandeld?
De behandeling is erop gericht de bacteriële belasting en ontsteking rondom de tanden en kiezen te verminderen.
Een belangrijk onderdeel daarvan is een goede dagelijkse mondverzorging. Daarnaast kunnen de tanden, kiezen en worteloppervlakken professioneel worden gereinigd, met bijzondere aandacht voor plaatsen die u zelf moeilijk kunt bereiken.
Na een behandelperiode wordt opnieuw beoordeeld hoe het tandvlees reageert en of de ontsteking voldoende onder controle is.
Bij complexere of ernstige situaties kan aanvullende behandeling of verwijzing naar een parodontoloog nodig zijn.
Wat kunt u zelf doen voor gezond tandvlees?
De behandeling in de praktijk is maar een deel van het verhaal. Wat u iedere dag thuis doet, is minstens zo belangrijk.
Poets uw tanden zorgvuldig met fluoridetandpasta en besteed aandacht aan de tandvleesrand. De ruimtes tussen tanden en kiezen kunnen, afhankelijk van uw gebit, bijvoorbeeld met ragers worden gereinigd.
De juiste maat rager is belangrijk. Uw tandarts of mondhygiënist kan u daarbij helpen.
Rookt u? Stoppen met roken heeft naast andere gezondheidsvoordelen ook voordelen voor de gezondheid en behandeling van het tandvlees.
Kan parodontitis terugkomen?
Parodontitis vraagt ook nadat de actieve behandeling is afgerond blijvende aandacht.
Wanneer tandplak zich opnieuw langdurig ophoopt, kan de ontsteking weer actief worden. Daarom zijn een goede dagelijkse mondhygiëne en controles/nazorg belangrijk.
Hoe vaak professionele nazorg nodig is, verschilt per patiënt en wordt afgestemd op de conditie van het tandvlees en het individuele risico.
Wanneer moet u uw tandvlees laten controleren?
Laat uw tandvlees beoordelen wanneer het regelmatig bloedt, gezwollen blijft of zich terugtrekt. Ook een aanhoudende slechte adem, veranderingen in de stand van uw tanden of tanden die losser aanvoelen zijn redenen om een afspraak te maken.
Wacht niet totdat het pijn gaat doen. Parodontitis kan immers lange tijd weinig klachten veroorzaken.
Tandvlees en parodontitis laten controleren in Leiden
Heeft u regelmatig bloedend tandvlees of maakt u zich zorgen over de conditie van uw tandvlees?
Bij We Smile Tandartsen in Leiden kunnen we uw gebit en tandvlees onderzoeken en beoordelen welke zorg nodig is. Wanneer professionele gebitsreiniging of verdere behandeling nodig is, bespreken we met u welke vervolgstappen passend zijn.
Wilt u uw tandvlees laten controleren? Maak dan een afspraak voor een controle of bij onze mondhygiënist.