Wordt u wakker met vermoeide kaakspieren, hoofdpijn of gevoelige tanden? Of merkt uw partner dat u ’s nachts met uw tanden knarst? Dan kan er sprake zijn van tandenknarsen of kaakklemmen, ook wel bruxisme genoemd.
Bruxisme komt zowel overdag als tijdens de slaap voor. Omdat het vaak onbewust gebeurt, merken sommige mensen het pas wanneer klachten of slijtage aan het gebit ontstaan.
In dit artikel leest u hoe u tandenknarsen kunt herkennen, wat mogelijke oorzaken en beïnvloedende factoren zijn en welke behandelingen kunnen helpen.
Wat is tandenknarsen of bruxisme?
Bij bruxisme worden de tanden en kiezen herhaaldelijk op elkaar geklemd of over elkaar bewogen zonder dat dit nodig is voor normaal kauwen.
Er wordt onderscheid gemaakt tussen slaapbruxisme en bruxisme tijdens het wakker zijn.
Bij slaapbruxisme gebeurt het knarsen of klemmen tijdens de slaap. Overdag gaat het vaker om onbewust aanspannen of op elkaar klemmen van de kaken, bijvoorbeeld tijdens geconcentreerd werken.
Niet iedereen met bruxisme ontwikkelt klachten. De hoeveelheid kracht, frequentie en duur spelen daarbij een rol.
Hoe weet u of u tandenknarst?
Omdat tandenknarsen vaak onbewust gebeurt, is het niet altijd gemakkelijk om het zelf te herkennen.
Mogelijke signalen zijn:
- vermoeide of gespannen kaakspieren;
- pijn rond de kaak of slapen;
- hoofdpijn bij het wakker worden;
- gevoelige tanden;
- slijtage of afgeplatte tanden en kiezen;
- kleine barstjes of afgebroken stukjes tand;
- een partner die ’s nachts knarsgeluiden hoort.
Sommige van deze klachten kunnen ook andere oorzaken hebben. De aanwezigheid van één symptoom betekent daarom niet automatisch dat u bruxisme heeft.
Wat veroorzaakt tandenknarsen?
Er is meestal niet één duidelijke oorzaak.
Bij bruxisme kunnen verschillende factoren een rol spelen. Stress en spanning kunnen bijvoorbeeld samenhangen met meer klemmen of knarsen, vooral overdag.
Slaapbruxisme is complexer en hangt samen met processen tijdens de slaap. Ook bepaalde leefgewoonten, slaapstoornissen en sommige medicijnen kunnen van invloed zijn.
Daarom is het verstandig om niet alleen naar de tanden te kijken, maar ook naar wanneer de klachten optreden en welke factoren mogelijk bijdragen.
Kan stress tandenknarsen veroorzaken?
Stress kan een belangrijke rol spelen, vooral bij mensen die overdag onbewust hun kaken aanspannen.
Misschien merkt u dat uw tanden tijdens geconcentreerd werken, autorijden of in stressvolle situaties voortdurend contact maken.
Bewustwording kan dan al een eerste stap zijn.
In rust horen de tanden en kiezen normaal gesproken niet voortdurend stevig op elkaar te staan. Probeer daarom regelmatig te controleren of uw kaak ontspannen is.
Kan tandenknarsen uw gebit beschadigen?
Langdurige of zware belasting kan gevolgen hebben voor tanden, kiezen en restauraties.
Er kan bijvoorbeeld slijtage ontstaan en bij hoge belasting kunnen stukjes tand, vullingen of andere restauraties beschadigen.
Ook kunnen de kauwspieren overbelast raken, waardoor pijn of vermoeidheid rondom de kaak ontstaat.
Hoe groot het risico is, verschilt sterk per persoon. Daarom is het belangrijk om niet alleen te kijken óf iemand knarst, maar vooral of er daadwerkelijk klachten of schade ontstaan.
Heeft tandenknarsen iets te maken met kaakpijn?
Dat kan.
Langdurig aanspannen van de kauwspieren kan bijdragen aan vermoeidheid, spanning en pijn rondom de kaak.
Maar niet iedere vorm van kaakpijn wordt veroorzaakt door tandenknarsen. Problemen van het kaakgewricht, spieren en andere structuren kunnen vergelijkbare klachten veroorzaken.
Bij aanhoudende kaakpijn is daarom onderzoek belangrijk voordat een behandeling wordt gekozen.
Hoe stelt de tandarts tandenknarsen vast?
Tijdens een controle kan de tandarts zoeken naar tekenen van overmatige belasting.
Er wordt bijvoorbeeld gekeken naar slijtage, beschadigingen aan tanden en restauraties en de manier waarop tanden en kiezen contact maken.
Daarnaast zijn uw klachten belangrijk. Heeft u vooral ’s ochtends last? Klemt u overdag? Heeft iemand u horen knarsen?
Op basis van het onderzoek en uw klachten kan worden bepaald of verdere behandeling of aanvullend onderzoek zinvol is.
Hoe wordt tandenknarsen behandeld?
Er bestaat niet één behandeling die voor iedereen geschikt is.
De aanpak hangt af van uw klachten, eventuele schade aan het gebit en mogelijke factoren die het knarsen of klemmen beïnvloeden.
Bij klemmen overdag kan bewustwording en het leren ontspannen van de kaakspieren bijvoorbeeld belangrijk zijn.
Bij spier- of kaakklachten kunnen oefeningen of begeleiding door een gespecialiseerde kaakfysiotherapeut soms onderdeel van de behandeling zijn.
Wanneer er sprake is van duidelijke gebitsslijtage of risico op verdere schade, kan een opbeetplaat worden overwogen.
Wat doet een opbeetplaat bij tandenknarsen?
Een opbeetplaat, ook wel nachtbeugel of splint genoemd, is een uitneembare voorziening die over de tanden wordt gedragen.
Het belangrijkste doel is om de tanden en restauraties te beschermen tegen directe slijtage en belasting.
Een opbeetplaat kan bij sommige patiënten ook invloed hebben op spier- of kaakklachten, maar het is belangrijk om te weten dat een plaat de oorzaak van bruxisme niet automatisch wegneemt.
De voorziening moet goed op het gebit en de beet worden afgestemd. Daarom heeft een individueel vervaardigde en gecontroleerde plaat de voorkeur boven zomaar een willekeurige oplossing.
Wat kunt u zelf doen tegen klemmen en knarsen?
Vooral bij klemmen overdag kan het helpen om bewust te worden van uw kaakspieren.
Controleer bijvoorbeeld enkele keren per dag of u uw tanden onnodig op elkaar klemt. Probeer de onderkaak ontspannen te houden wanneer u niet eet of slikt.
Ook voldoende slaap, ontspanning en het verminderen van factoren die uw klachten duidelijk verergeren kunnen helpen.
Heeft u vooral ’s nachts klachten of duidelijke slijtage? Laat uw gebit dan beoordelen in plaats van uitsluitend zelf maatregelen te nemen.
Wanneer moet u met tandenknarsen naar de tandarts?
Maak een afspraak wanneer u bijvoorbeeld steeds meer slijtage ziet, regelmatig wakker wordt met pijnlijke kaakspieren of merkt dat tanden, vullingen of andere restauraties beschadigen.
Ook bij aanhoudende kaakpijn, beperkte mondopening of klachten die ondanks eerdere behandeling blijven bestaan, is nader onderzoek verstandig.
Soms is aanvullende beoordeling door bijvoorbeeld een kaakfysiotherapeut of een tandarts met specifieke deskundigheid op het gebied van kaakklachten nodig.
Tandenknarsen behandelen in Leiden
Heeft u het vermoeden dat u ’s nachts tandenknarst of merkt u dat u overdag veel klemt?
Bij We Smile Tandartsen in Leiden kunnen we uw gebit controleren op slijtage en andere tekenen van overbelasting. We bespreken uw klachten en bekijken welke aanpak in uw situatie passend kan zijn.
Wanneer bescherming van het gebit nodig is, kunnen we beoordelen of een op maat gemaakte opbeetplaat geschikt is. Bij complexere kaakklachten kan aanvullende gespecialiseerde beoordeling nodig zijn.
Heeft u last van tandenknarsen, kaakpijn of slijtage? Maak dan een afspraak om uw gebit en klachten te laten beoordelen.