Voelt u een harde of ruwe aanslag aan uw tanden, bijvoorbeeld achter de onderste voortanden? Dan kan dit tandsteen zijn. Tandsteen ontstaat wanneer tandplak langere tijd op het gebit aanwezig blijft en verkalkt.
Eenmaal gevormd tandsteen kunt u niet meer goed zelf met een tandenborstel verwijderen. Een tandarts of mondhygiënist kan dit tijdens een professionele gebitsreiniging verwijderen.
Maar waarom krijgt de ene persoon veel meer tandsteen dan de andere? Doet tandsteen verwijderen pijn? En hoe vaak is een professionele reiniging eigenlijk nodig?
In dit artikel leggen we uit hoe tandsteen ontstaat, hoe we het verwijderen en wat u zelf kunt doen om nieuwe vorming zoveel mogelijk te beperken.
Wat is tandsteen?
Op uw tanden en kiezen vormt zich voortdurend tandplak. Dit is een zacht laagje waarin onder andere bacteriën aanwezig zijn.
Wanneer tandplak niet voldoende wordt verwijderd, kunnen mineralen uit het speeksel ervoor zorgen dat deze plak verkalkt. Het zachte laagje verandert dan in een harde afzetting: tandsteen.
Tandsteen kan zich zowel boven als onder de tandvleesrand bevinden.
Eenmaal verkalkt kunt u het niet meer eenvoudig wegpoetsen.
Waar ontstaat tandsteen het vaakst?
Tandsteen kan in principe op verschillende plaatsen in de mond ontstaan, maar sommige gebieden zijn er gevoeliger voor.
Een bekende plek is de binnenzijde van de onderste voortanden. Ook rondom de bovenste kiezen kan tandsteen relatief gemakkelijk ontstaan.
Dit heeft onder andere te maken met de ligging van de uitgangen van speekselklieren.
Daarnaast kan tandsteen ontstaan op moeilijk bereikbare plaatsen waar tandplak tijdens het poetsen regelmatig achterblijft.
Waarom krijgt de ene persoon meer tandsteen dan de andere?
De hoeveelheid tandsteen verschilt sterk per persoon.
Dat hangt onder andere samen met de samenstelling en hoeveelheid van het speeksel, de dagelijkse mondverzorging, de stand van tanden en kiezen en hoe gemakkelijk bepaalde plaatsen tijdens het poetsen bereikbaar zijn.
Ook wanneer u goed poetst, kan er dus nog tandsteen ontstaan.
Het doel van goede mondhygiëne is vooral om tandplak te verwijderen voordat deze de kans krijgt om te verkalken.
Is tandsteen hetzelfde als tandplak?
Nee. Dit verschil is belangrijk.
Tandplak is zacht en kan dagelijks met een tandenborstel en geschikte hulpmiddelen worden verwijderd.
Tandsteen is verkalkte tandplak. Deze afzetting zit veel harder vast aan het tandoppervlak en kan niet meer effectief met normaal tandenpoetsen worden verwijderd.
Juist daarom is dagelijkse mondverzorging zo belangrijk: u probeert tandplak te verwijderen voordat deze tandsteen wordt.
Is tandsteen schadelijk voor uw gebit?
Tandsteen veroorzaakt niet op dezelfde manier als cariës een gaatje in een tand.
Het probleem is vooral dat het een ruw oppervlak vormt waarop tandplak zich gemakkelijk kan ophopen. Daardoor wordt het moeilijker om het gebied zelf goed schoon te houden.
Wanneer tandplak langdurig langs de tandvleesrand aanwezig blijft, kan het tandvlees ontstoken raken.
U kunt dan bijvoorbeeld last krijgen van rood, gezwollen of bloedend tandvlees.
Bij patiënten die gevoelig zijn voor parodontitis kan langdurige ontsteking uiteindelijk ook het steunweefsel rondom tanden en kiezen aantasten.
Kun je tandsteen zelf verwijderen?
Tandplak kunt u zelf verwijderen. Tandsteen niet op een veilige en effectieve manier.
Op internet zijn allerlei instrumenten verkrijgbaar waarmee mensen proberen tandsteen zelf van hun tanden te krabben. Dat adviseren we niet.
Zonder goed zicht en kennis van het gebit kunt u het tandvlees of tandoppervlak beschadigen. Bovendien kan tandsteen ook onder de tandvleesrand aanwezig zijn, waar u zelf niet goed bij kunt.
Laat vastzittend tandsteen daarom professioneel verwijderen.
Hoe wordt tandsteen verwijderd?
Een professionele reiniging begint niet automatisch met het verwijderen van alles wat zichtbaar is.
Eerst wordt gekeken naar de conditie van het gebit en het tandvlees. Daarna kan worden bepaald waar tandsteen aanwezig is en welke reiniging nodig is.
Het verwijderen kan vervolgens met verschillende instrumenten gebeuren.
H3 — Stap 1: controle van tanden en tandvlees
De tandarts of mondhygiënist bekijkt waar tandplak en tandsteen aanwezig zijn en beoordeelt de conditie van het tandvlees.
Wanneer er aanwijzingen zijn voor uitgebreidere tandvleesproblemen, kan aanvullend onderzoek nodig zijn.
Stap 2: tandsteen verwijderen met ultrasone apparatuur
Voor het verwijderen van tandsteen kan een ultrasoon instrument worden gebruikt.
De tip van het instrument maakt snelle trillende bewegingen waarmee harde afzettingen van het tandoppervlak kunnen worden losgemaakt.
Tijdens het gebruik wordt water toegevoegd om het instrument en het behandelde gebied te koelen en te spoelen.
Stap 3: handmatige reiniging
Naast ultrasone apparatuur kunnen handinstrumenten worden gebruikt.
Daarmee kan de behandelaar nauwkeurig tandsteen verwijderen op specifieke of moeilijk bereikbare plaatsen.
Vaak worden verschillende technieken tijdens dezelfde behandeling gecombineerd.
Stap 4: aanvullende reiniging indien nodig
Na het verwijderen van tandsteen kan nog aanslag op het tandoppervlak aanwezig zijn.
Afhankelijk van de situatie kan aanvullende reiniging of polijsten worden uitgevoerd.
Het doel is een schoon tandoppervlak dat u daarna zelf weer zo goed mogelijk kunt onderhouden.
Doet tandsteen verwijderen pijn?
Dat verschilt per persoon.
Wanneer het tandvlees gezond is en er relatief weinig tandsteen aanwezig is, ervaren veel mensen een professionele reiniging vooral als een trillend, krassend of gevoelig gevoel.
Wanneer het tandvlees ontstoken is, tandsteen dieper onder het tandvlees aanwezig is of tanden gevoelige tandhalzen hebben, kan de behandeling duidelijk gevoeliger zijn.
Geef het daarom aan wanneer u tijdens de behandeling pijn ervaart.
Bij uitgebreidere of gevoelige behandelingen kan worden besproken of plaatselijke verdoving wenselijk is.
Waarom bloedt mijn tandvlees tijdens het verwijderen van tandsteen?
Wanneer tandvlees ontstoken is, kan het gemakkelijk bloeden bij aanraking.
Daardoor kan tijdens een professionele gebitsreiniging bloed zichtbaar zijn, vooral op plaatsen waar veel ontsteking aanwezig is.
Dat betekent niet automatisch dat de behandelaar het tandvlees heeft beschadigd.
Het doel van de behandeling is juist om de factoren die de ontsteking in stand houden te verminderen en ervoor te zorgen dat u de betreffende gebieden thuis beter schoon kunt houden.
Kunnen tanden na het verwijderen van tandsteen gevoelig zijn?
Ja, dat kan tijdelijk voorkomen.
Wanneer tandsteen langere tijd rondom tanden of langs blootliggende tandhalzen aanwezig is geweest, kunnen deze oppervlakken na het verwijderen gevoeliger aanvoelen.
U kunt dit bijvoorbeeld merken bij koude dranken of tijdens het poetsen.
Ook ontstoken tandvlees kan na een uitgebreidere reiniging korte tijd gevoelig zijn.
Wanneer de gevoeligheid hevig is of niet afneemt, neem dan contact op met de tandarts of mondhygiënist.
Krijg je grotere ruimtes tussen je tanden na het verwijderen van tandsteen?
Sommige patiënten hebben na een uitgebreide reiniging het gevoel dat er ineens grotere ruimtes tussen hun tanden zijn ontstaan.
Tandsteen kan ruimtes gedeeltelijk hebben opgevuld. Daarnaast kan ontstoken tandvlees gezwollen zijn. Wanneer het tandsteen wordt verwijderd en de ontsteking afneemt, worden bestaande ruimtes soms beter zichtbaar.
De reiniging heeft dan niet ineens gezonde tanddelen weggehaald; de onderliggende situatie wordt zichtbaarder.
Bij tandvleesproblemen kan teruggetrokken of verloren steunweefsel eveneens een rol spelen.
Worden tanden witter door tandsteen verwijderen?
Een professionele gebitsreiniging is geen bleekbehandeling.
Wel kunnen tandsteen en oppervlakkige aanslag het gebit donkerder of geler laten lijken. Wanneer deze worden verwijderd, kunnen de tanden daardoor schoner en soms ook optisch lichter lijken.
De natuurlijke kleur van het tandweefsel verandert echter niet zoals bij tanden bleken.
Wilt u uw natuurlijke tandkleur daadwerkelijk lichter maken, dan is dat een andere behandeling.
Hoe lang duurt tandsteen verwijderen?
De behandeltijd hangt af van hoeveel tandsteen aanwezig is en van de gezondheid van het tandvlees.
Bij een beperkte hoeveelheid kan de reiniging relatief kort zijn.
Wanneer veel tandsteen aanwezig is, het tandvlees sterk ontstoken is of er sprake is van parodontale problemen, kan een uitgebreidere behandeling nodig zijn. Soms wordt deze over meerdere afspraken verdeeld.
Daarom is vooraf geen standaard behandeltijd voor iedere patiënt te geven.
Hoe vaak moet tandsteen worden verwijderd?
Er bestaat geen vaste regel dat iedereen bijvoorbeeld één of twee keer per jaar tandsteen moet laten verwijderen.
Sommige mensen ontwikkelen nauwelijks tandsteen, terwijl anderen binnen relatief korte tijd opnieuw duidelijke afzettingen krijgen.
Ook de gezondheid van het tandvlees speelt mee. Iemand met een verhoogd risico op parodontale problemen kan intensievere professionele begeleiding nodig hebben dan iemand met gezond tandvlees en weinig tandsteen.
De tandarts of mondhygiënist kan daarom een controle- en reinigingsinterval adviseren dat bij uw situatie past.
Wat gebeurt er als tandsteen niet wordt verwijderd?
Wanneer tandsteen aanwezig blijft, kan tandplak zich gemakkelijk rondom het ruwe oppervlak ophopen.
Hierdoor kan een tandvleesontsteking moeilijker onder controle komen.
Bij gingivitis is de ontsteking beperkt tot het tandvlees. Wanneer bij daarvoor gevoelige patiënten ook het steunweefsel rondom de tanden wordt aangetast, spreken we van parodontitis.
Parodontitis kan uiteindelijk leiden tot verlies van kaakbot en steun rondom tanden en kiezen.
Daarom is niet alleen het verwijderen van tandsteen belangrijk, maar vooral het gezond houden van het tandvlees op langere termijn.
Hoe voorkomt u dat tandsteen snel terugkomt?
Volledig voorkomen is niet bij iedereen mogelijk, maar goede dagelijkse mondverzorging kan de hoeveelheid tandplak en daarmee de vorming van tandsteen beperken.
Poets tweemaal per dag zorgvuldig met fluoridetandpasta en besteed aandacht aan de tandvleesrand.
Reinig daarnaast waar nodig tussen tanden en kiezen. Voor veel volwassenen zijn ragers hiervoor geschikt, maar de juiste maat verschilt per gebit.
Uw mondhygiënist kan laten zien welke plaatsen bij u extra aandacht nodig hebben en welke hulpmiddelen daarbij geschikt zijn.
Wat is het verschil tussen een gewone gebitsreiniging en een parodontale behandeling?
Niet iedere professionele reiniging is hetzelfde.
Bij iemand met gezond tandvlees en wat oppervlakkig tandsteen kan een relatief eenvoudige gebitsreiniging voldoende zijn.
Bij parodontitis bevinden de problemen zich dieper rondom tanden en kiezen. Dan is uitgebreider onderzoek nodig en kan een gestructureerd parodontaal behandeltraject worden geadviseerd.
Daarom is het belangrijk om niet alleen te vragen “hoeveel tandsteen heb ik?”, maar ook te kijken naar de gezondheid van het tandvlees en het steunweefsel.
Tandsteen verwijderen bij de mondhygiënist in Leiden
Heeft u last van tandsteen, bloedend tandvlees of voelt uw gebit ruw aan?
Bij We Smile Tandartsen in Leiden kan onze mondhygiënist uw tandvlees beoordelen en tandplak en tandsteen professioneel verwijderen.
U krijgt daarnaast persoonlijk advies over poetsen en het reinigen tussen uw tanden en kiezen. Het doel is namelijk niet alleen om uw gebit één keer schoon te maken, maar vooral om ervoor te zorgen dat u het daarna zelf zo goed mogelijk gezond kunt houden.
Wanneer er aanwijzingen zijn voor uitgebreidere tandvleesproblemen, kunnen we beoordelen welke verdere behandeling nodig is.
Wilt u uw gebit professioneel laten reinigen? Maak dan een afspraak bij onze mondhygiënist.